U źródeł wody życia

Wraz z wprowadzeniem do Kościoła okresu 40-dniowego postu wyodrębniono w nim Wielki Tydzień, zwanym w języku angielskim Świętym Tygodniem. Jest on wielki i święty ze względu na wydarzenia, które wspominamy w tym tygodniu. W kalendarzu liturgicznym Kościoła jest on tak ważny, że zajmuje miejsce nawet przed uroczystościami. I gdy w tym czasie wypada uroczystość Zwiastowania to jest przenoszona na późniejszy termin. W liturgii Wielkiego Tygodnia wspominamy triumfalny wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy, ostatnie dyskusje Chrystusa z Sanhedrynem w świątyni, przepowiednie Chrystusa o zburzeniu Jerozolimy i o końcu świata, Ostatnią Wieczerzę, Mękę Pańską i Zmartwychwstanie Chrystusa. Wielki Tydzień rozpoczyna Niedziela Palmowa.

W miarę mijania dni Wielkiego Postu potęgowało się oczekiwanie na koniec tego okresu, ale nie tyle ze względu na surowe praktyki wielkopostne, co raczej ze względu na radość jaką niosły święta Wielkanocne. Święta te przemieniały wielkopostne umartwienia w radość świętowania. Przełomowym momentem było śródpoście, które wyznaczała czwarta niedziela Wielkiego Postu. Można powiedzieć, że do tej niedzieli było pod górkę, a po niedzieli z górki. Poprzez umartwienia wielkopostne już się odczuwało nastrój świąt Wielkanocnych. Czwartą niedzielę nazywa się mediana, co znaczy w języku łacińskim „polowa” lub laetare, od pierwszego słowa łacińskiej antyfony mszalnej, zaczerpniętej z Księgi Proroka Izajasza: Laetare, Jerusalem, „Raduj się, Jerozolimo." Jest to niedziela radości, a jej powód odnajdujemy modlitwie mszalnej, która zachęca nas abyśmy z „żywą wiarą i szczerym oddaniem spieszyli ku nadchodzącym świętom”. Radość tę w kościele podkreśla różowy kolor szat liturgicznych, który znany jest w liturgii papieskiej już w X wieku i wywodzi się prawdopodobnie od zwyczaju poświęcenia w tym dniu róży, która symbolizowała zwycięstwo wiosny nad odchodzącą zimą

Wielki Post jest głęboko zakorzeniony w polskiej tradycji, na którą wpływa przez znaki, symbole i nabożeństwa wprowadzane przez kościół w tym okresie. Sama nazwa tego okresu wywodzi się z praktyk wielkopostnych, gdzie obok modlitwy i jałmużny post zajmuje bardzo ważne miejsce. Dawniej, w tym okresie zachowywano bardzo surowy post. Nie spożywano pokarmów mięsnych, nie używano też tłuszczów zwierzęcych oraz nabiału. W środy i piątki Wielkiego Postu nie przyjmowano żadnych napojów ani pokarmów. W tym czasie nie urządzano wesel, zabaw hucznych. Wesołe, świeckie śpiewy ustępowały miejsca pieśniom wielkopostnym. Podczas Wielkiego Postu rezygnowano z picia alkoholu i palenia tytoniu. Fajki i woreczki z tytoniem lub machorką odkładano do schowków. Odkładano i często dla większej pewności zamykano na klucz instrumenty muzyczne.

Środa Popielcowa rozpoczyna Wielki Post, 40-dniowy okres przygotowania do najważniejszych świąt chrześcijańskich, świąt Zmartwychwstania Pańskiego. Prawda o zmartwychwstaniu Jezusa jest fundamentem naszej wiary. Św. Paweł w liście do Koryntian pisze: „Gdyby Chrystus nie zmartwychwstał, próżna byłaby wasza wiara i próżne nasze przepowiadanie". Do przeżycia tej najważniejszej prawdy wiary konieczne jest odpowiednie przygotowanie, które koncentruje uwagę na naszym duchowym wymiarze, na tym, co wieczne i nieprzemijające. Świat materialny jest tak kuszący, a nasza cielesność jest tak zachłanna na uroki materialnego świata, że może przesłonić nam to, co w nas wieczne i nieśmiertelne. Przed złudnym zauroczeniem materialnego świata przestrzegają nas nie tylko słowa nauk wielkopostnych, ale także wymowny obrzęd posypania głów popiołem w Środę Popielcową.